Çocuk alerjisi şüphesi varsa doğrudan Çocuk Alerji ve İmmünoloji bölümüne başvurulmalıdır. Bu bölüm, bebek ve çocuklarda görülen besin alerjisi, polen alerjisi, astım, egzama (atopik dermatit), ilaç alerjisi ve bağışıklık sistemiyle ilgili hastalıkların tanı ve tedavisinde uzmanlaşmıştır. Özellikle tekrarlayan döküntü, geçmeyen öksürük, hırıltılı solunum, sık burun akıntısı, göz kaşıntısı ya da belirli gıdalardan sonra ortaya çıkan reaksiyonlar varsa değerlendirme çocuk alerji uzmanı tarafından yapılmalıdır.
Çocuk Alerji ve İmmünoloji bölümünde deri prick testi, kan testleri (IgE), solunum fonksiyon testleri ve gerekli durumlarda ileri tetkikler uygulanabilir. Cilt bulgularının ön planda olduğu durumlarda Dermatoloji, solunum şikâyetlerinde ise Çocuk Göğüs Hastalıkları sürece dahil olabilir; ancak alerjinin kaynağını belirleme ve uzun dönem takip planını oluşturma konusunda esas uzmanlık alanı çocuk alerji bölümüdür. Erken başvuru, hem semptomların kontrol altına alınmasını hem de ileride gelişebilecek ciddi alerjik reaksiyonların önlenmesini sağlar.
Çocuk Alerjisine Hangi Bölüm Bakar?
Çocuk alerjisine Çocuk Alerji ve İmmünoloji bölümü bakar. Bu bölüm; besin alerjisi, polen alerjisi, astım, egzama, ilaç alerjisi ve diğer alerjik hastalıkların tanı ve tedavisinde uzmanlaşmıştır. Alerji testleri, detaylı değerlendirme ve uzun dönem takip bu branş tarafından yapılır.
Çocuk Alerji ve İmmünoloji Bölümü Nedir?
Çocuk Alerji ve İmmünoloji, bebeklikten ergenlik dönemine kadar görülen alerjik hastalıklar ve bağışıklık sistemi bozukluklarının tanı, tedavi ve takibini yapan uzmanlık dalıdır. Bu bölümde görev yapan hekimler, çocuklarda sık görülen alerjik reaksiyonları değerlendirir, alerjinin kaynağını belirler ve uzun vadeli bir tedavi planı oluşturur. Aynı zamanda bağışıklık sistemi zayıflıkları (immün yetmezlikler) gibi daha nadir görülen durumların da teşhis ve takibini yapar.
Hangi Hastalıklara Bakar?
Çocuk Alerji ve İmmünoloji bölümü şu hastalıklarla ilgilenir:
- Besin alerjisi (süt, yumurta, fındık, yer fıstığı vb.)
- Alerjik rinit (saman nezlesi, polen alerjisi)
- Alerjik astım
- Atopik dermatit (egzama)
- Kurdeşen (ürtiker) ve anjiyoödem
- İlaç alerjileri
- Böcek sokması alerjileri
- Anafilaksi
- Primer immün yetmezlikler
Tekrarlayan döküntü, geçmeyen öksürük, hırıltılı solunum, sık enfeksiyon geçirme veya belirli gıdalardan sonra gelişen reaksiyonlar bu bölümün değerlendirme alanına girer.
Hangi Testleri Yapar?
Tanı sürecinde hastanın şikâyetlerine göre farklı testler uygulanabilir:
- Deri Prick Testi: Polen, ev tozu, besin gibi alerjenlere karşı hassasiyeti ölçer.
- Kan Testleri (Total IgE ve Spesifik IgE): Kanda alerjiye karşı oluşan antikorları değerlendirir.
- Yama Testi (Patch Test): Özellikle temas alerjilerinde kullanılır.
- Solunum Fonksiyon Testi: Astım şüphesinde akciğer kapasitesini ölçer.
- Provokasyon Testleri: Şüpheli besin veya ilaç alerjilerinde kontrollü ortamda uygulanır.
Gerekli görüldüğünde ileri immünolojik tetkikler de yapılabilir. Doğru testin seçilmesi, gereksiz uygulamaların önüne geçer ve daha hızlı tanı konulmasını sağlar.
Çocuklarda En Sık Görülen Alerji Türleri
Çocukluk döneminde bağışıklık sistemi gelişim sürecinde olduğu için alerjik hastalıklar sık görülebilir. Belirtiler bazen hafif kaşıntı ve döküntü şeklinde ortaya çıkarken, bazı durumlarda ciddi solunum problemlerine kadar ilerleyebilir. İşte çocuklarda en sık karşılaşılan alerji türleri:
Besin Alerjisi
Besin alerjisi, bağışıklık sisteminin bazı gıdalara karşı aşırı tepki vermesi sonucu ortaya çıkar. En sık alerjiye neden olan besinler arasında inek sütü, yumurta, yer fıstığı, fındık, ceviz, balık ve deniz ürünleri bulunur. Belirtiler; cilt döküntüsü, dudaklarda şişme, kusma, ishal ve nadiren anafilaksi şeklinde görülebilir. Özellikle bebeklik döneminde daha sık rastlanır.
Polen Alerjisi
Polen alerjisi (alerjik rinit), genellikle ilkbahar ve yaz aylarında artış gösterir. Ağaç, çimen ve yabani ot polenleri tetikleyici olabilir. Burun akıntısı, hapşırık, burun tıkanıklığı, gözlerde kaşıntı ve sulanma en yaygın belirtilerdir. Halk arasında “saman nezlesi” olarak da bilinir.
Astım
Alerjik astım, çocuklarda görülen kronik solunum yolu hastalıklarından biridir. Hırıltılı solunum, gece artan öksürük, nefes darlığı ve göğüste sıkışma hissi ile kendini gösterir. Polen, ev tozu akarları, hayvan tüyü ve küf gibi alerjenler astımı tetikleyebilir. Erken tanı ve düzenli takip önemlidir.
Egzama (Atopik Dermatit)
Atopik dermatit, özellikle bebeklik ve erken çocukluk döneminde görülen kronik bir cilt hastalığıdır. Ciltte kuruluk, kızarıklık, yoğun kaşıntı ve zaman zaman kabuklanma görülebilir. Yanaklar, dirsek içleri ve diz arkaları en sık etkilenen bölgelerdir. Alerjik bünyeye sahip çocuklarda daha yaygındır.
İlaç Alerjisi
Bazı çocuklarda antibiyotikler başta olmak üzere çeşitli ilaçlara karşı alerjik reaksiyon gelişebilir. Cilt döküntüsü, kaşıntı, nefes darlığı veya şişlik gibi belirtiler görülebilir. İlaç alerjisinden şüphelenildiğinde mutlaka uzman değerlendirmesi gerekir ve doktor önerisi olmadan aynı ilaç tekrar kullanılmamalıdır.
Alerji Testi İçin Hangi Bölüme Gidilir?
Alerji testi yaptırmak için Çocuk Alerji ve İmmünoloji bölümüne başvurulmalıdır. Bu bölüm, çocuğun şikâyetlerine göre hangi testin gerekli olduğuna karar verir ve uygun koşullarda testleri uygular. Rastgele test yaptırmak yerine uzman değerlendirmesi sonrası ilerlemek, yanlış sonuçların ve gereksiz uygulamaların önüne geçer.
Alerji testleri çocuğun yaşına, belirtilerine ve şüphe edilen alerjen türüne göre planlanır. En sık kullanılan testler şunlardır:
Prick Testi (Deri Testi)
Prick testi, cilt üzerine küçük damlalar halinde alerjenlerin uygulanması ve hafif bir çizik yardımıyla deriye temas ettirilmesi yöntemiyle yapılır. Polen, ev tozu, hayvan tüyü ve bazı besin alerjilerinin tespitinde sık kullanılır. Sonuçlar genellikle 15–20 dakika içinde değerlendirilir. Hızlı ve güvenilir bir yöntemdir.
Kan Testi (IgE Testi)
Kan testi ile kanda alerjiye karşı oluşan Total IgE ve Spesifik IgE antikor düzeyleri ölçülür. Özellikle cilt testi yapılamayan durumlarda veya bebeklerde tercih edilebilir. Hangi maddeye karşı hassasiyet olduğunu belirlemeye yardımcı olur.
Yama Testi (Patch Test)
Yama testi, daha çok temas alerjilerinde kullanılır. Alerjen maddeler özel bantlar aracılığıyla sırta yapıştırılır ve 48–72 saat sonra değerlendirme yapılır. Özellikle ciltte uzun süredir devam eden ve nedeni bilinmeyen reaksiyonlarda tercih edilir.
Doğru testin seçilmesi, alerjinin kaynağını netleştirir ve etkili bir tedavi planı oluşturulmasını sağlar.
Çocuk Alerjisi Belirtileri Nelerdir?
Çocuk alerjisi belirtileri, alerjinin türüne ve etkilenen organa göre değişiklik gösterebilir. Bazı çocuklarda sadece hafif cilt bulguları görülürken, bazılarında solunum veya sindirim sistemi şikâyetleri ön planda olabilir. Belirtiler genellikle alerjenle temas sonrası kısa sürede ortaya çıkar; ancak bazı durumlarda daha geç gelişebilir.
Cilt Belirtileri
Cilt, alerjik reaksiyonların en sık görüldüğü alanlardan biridir.
- Kızarıklık
- Kaşıntı
- Döküntü
- Kurdeşen (ürtiker)
- Egzama atakları
- Dudak, göz kapağı veya yüzde şişlik
Özellikle bebeklerde yanaklarda kızarıklık ve kuruluk sık görülebilir. Kaşıntı nedeniyle huzursuzluk ve uyku problemleri gelişebilir.
Solunum Sistemi Belirtileri
Solunum yolu alerjilerinde belirtiler genellikle burun ve akciğerleri etkiler.
- Sürekli burun akıntısı
- Hapşırık krizleri
- Burun tıkanıklığı
- Gözlerde sulanma ve kaşıntı
- Hırıltılı solunum
- Nefes darlığı
- Gece artan öksürük
Bu belirtiler özellikle polen, ev tozu akarları veya hayvan tüyü gibi alerjenlerle temas sonrası artabilir.
Sindirim Sistemi Belirtileri
Besin alerjilerinde sindirim sistemi şikâyetleri ön planda olabilir.
- Kusma
- İshal
- Karın ağrısı
- Gaz ve şişkinlik
- Kanlı veya mukuslu dışkı (özellikle bebeklerde)
Bazı durumlarda hem cilt hem sindirim hem de solunum belirtileri birlikte görülebilir. Şiddetli reaksiyonlarda anafilaksi gelişebileceği için ani nefes darlığı, yaygın şişlik veya bilinç değişikliği gibi belirtilerde acil tıbbi yardım alınmalıdır.
Ne Zaman Acile Gidilmeli?
Çocuklarda alerjik reaksiyonların çoğu hafif seyretse de bazı durumlar acil müdahale gerektirir. Özellikle ani başlayan ve hızla ilerleyen belirtiler varsa vakit kaybetmeden en yakın acil servise başvurulmalıdır. Aşağıdaki durumlar acil değerlendirme gerektiren ciddi reaksiyonlar arasında yer alır:
Anafilaksi Belirtileri
Anafilaksi, yaşamı tehdit edebilen şiddetli bir alerjik reaksiyondur ve genellikle alerjenle temas sonrası dakikalar içinde gelişir.
Bu belirtiler varsa acil yardım çağrılmalı ve çocuk derhal hastaneye ulaştırılmalıdır.
Nefes Darlığı
Çocuğun nefes alıp vermesinde zorlanma, hırıltılı solunum, göğüste çekilmeler veya konuşmakta güçlük yaşaması ciddi bir durumun işareti olabilir. Özellikle astım öyküsü olan çocuklarda ani kötüleşme acil müdahale gerektirir.
Dudak veya Boğaz Şişmesi
Dudaklarda, dilde veya boğazda gelişen şişlik hava yolunu daraltabilir. Yutma güçlüğü, ses kısıklığı veya boğazda doluluk hissi ile birlikteyse risk daha yüksektir. Bu tür belirtiler görüldüğünde zaman kaybetmeden acil servise gidilmelidir.
Alerjik reaksiyonlarda erken müdahale hayati önem taşır. Şüpheli durumlarda “bekleyelim geçer” yaklaşımı yerine tıbbi değerlendirme tercih edilmelidir.
Sıkça Sorulan Sorular
Çocuk alerjisi için direkt Çocuk Alerji ve İmmünoloji bölümüne gidilir mi?
Evet. Çocukta alerji şüphesi varsa doğrudan Çocuk Alerji ve İmmünoloji bölümünden randevu alınabilir. Bu bölüm alerjik hastalıkların tanı ve tedavisinde uzmanlaşmıştır.
Alerji testi kaç yaşında yapılır?
Alerji testleri gerekli görülen durumlarda bebeklik döneminden itibaren yapılabilir. Test türü çocuğun yaşına ve şikâyetine göre belirlenir.
Devlet hastanesinde çocuk alerji bölümü var mı?
Her devlet hastanesinde bulunmayabilir. Genellikle eğitim ve araştırma hastaneleri ile büyük şehir hastanelerinde yer alır. MHRS üzerinden kontrol edilmelidir.
Alerji testleri aç karnına mı yapılır?
Çoğu alerji testi için açlık şartı aranmaz; ancak kan testi planlanıyorsa doktorun verdiği talimatlara uyulmalıdır. Antihistaminik ilaçlar bazı testlerden önce kesilmelidir.
Çocuklarda alerji tamamen geçer mi?
Bazı besin alerjileri yaş ilerledikçe kaybolabilir. Ancak polen alerjisi veya astım gibi durumlar uzun süreli takip gerektirebilir. Düzenli kontrol ve doğru tedavi ile belirtiler büyük ölçüde kontrol altına alınabilir.
Çocuk alerjisi şüphesinde doğru bölüme başvurmak, erken tanı ve etkili tedavi açısından büyük önem taşır. Bu tür durumlarda başvurulması gereken uzmanlık alanı Çocuk Alerji ve İmmünoloji bölümüdür. Besin alerjisinden astıma, egzama ve ilaç alerjilerine kadar birçok alerjik hastalığın tanı ve takibi bu branş tarafından yapılır.
Alerjik belirtiler hafif seyredebilir; ancak nefes darlığı, dudak veya boğaz şişmesi gibi ciddi bulgular ortaya çıkarsa acil müdahale gerekir. Düzenli doktor kontrolü, uygun testler ve kişiye özel tedavi planı sayesinde çocuklarda alerji belirtileri büyük ölçüde kontrol altına alınabilir ve yaşam kalitesi artırılabilir.
